Bruksizm (diş sıkma diş gıcırdatma)

Bruksizm (diş sıkma diş gıcırdatma)

Bruksizm (diş sıkma diş gıcırdatma)

GENEL BAKIŞ


Bruksizm (BRUK-siz-um), dişlerinizi gıcırdattığınız veya sıktığınız bir durumdur. Bruksizminiz varsa, uyanıkken farkında olmadan dişlerinizi sıkabilir (uyanık bruksizm) veya uyku sırasında dişlerinizi sıkabilir veya gıcırdatabilirsiniz (uyku bruksizmi).

Uyku bruksizmi, uyku ile ilişkili bir hareket bozukluğu olarak kabul edilir. Uyku sırasında dişlerini sıkan veya gıcırdatan (brux) kişilerde, horlama ve nefes almada duraklamalar (uyku apnesi) gibi başka uyku bozukluklarına sahip olma olasılığı daha yüksektir.

Hafif bruksizm tedavi gerektirmeyebilir. Bununla birlikte, bazı kişilerde bruksizm, çene bozukluklarına, baş ağrılarına, dişlerde hasara ve diğer sorunlara yol açacak kadar sık ve şiddetli olabilir.

Uyku bruksizmine sahip olabileceğiniz ve komplikasyonlar gelişene kadar bundan habersiz olabileceğiniz için, bruksizmin belirti ve semptomlarını bilmek ve düzenli diş bakımı aramak önemlidir.

 

Belirtiler

Eşinizi uyandıracak kadar yüksek sesli diş gıcırdatma veya sıkma
Düzleşmiş, kırılmış, yontulmuş veya gevşemiş dişler
Aşınmış diş minesi, dişinizin daha derin katmanlarını açığa çıkarır
Artan diş ağrısı veya hassasiyeti
Yorgun veya gergin çene kasları veya tamamen açılıp kapanmayan kilitli bir çene
Çene, boyun veya yüz ağrısı veya boğazağrısı
Kulağınızla ilgili bir problem olmamasına rağmen, kulak ağrısı gibi hissettiren ağrı
Şakaklarda başlayan donuk baş ağrısı
Yanağınızın içini çiğnemekten kaynaklanan hasar
Uyku bozukluğu

 

Ne zaman doktora görünmeli?
Yukarıda listelenen belirtilerden herhangi birine sahipseniz veya dişleriniz veya çenenizle ilgili başka endişeleriniz varsa diş hekiminize veya doktorunuza görünün.

Çocuğunuzun dişlerini gıcırdattığını veya başka bruksizm belirtileri veya semptomları olduğunu fark ederseniz, çocuğunuzun bir sonraki diş randevusunda bunu belirtmeyi unutmayın.

 

Nedenler

Doktorlar bruksizme neyin neden olduğunu tam olarak anlamazlar, ancak bunun nedeni fiziksel, psikolojik ve genetik faktörlerin bir kombinasyonu olabilir.

Uyanık bruksizm, kaygı, stres, öfke, hayal kırıklığı veya gerginlik gibi duygulardan kaynaklanabilir. Veya derin konsantrasyon sırasında bir başa çıkma stratejisi veya bir alışkanlık olabilir.
Uyku bruksizmi, uyku sırasındaki uyarılmalarla ilişkili uyku ile ilgili bir çiğneme aktivitesi olabilir.

 

Risk faktörleri
Bu faktörler bruksizm riskinizi artırır:

Stres. Artan kaygı veya stres diş gıcırdatmasına neden olabilir. Öfke ve hayal kırıklığı da olabilir.
Yaş. Bruksizm küçük çocuklarda yaygındır, ancak genellikle yetişkinliğe kadar geçer.
Kişilik tipi. Agresif, rekabetçi veya hiperaktif bir kişilik tipine sahip olmak, bruksizm riskinizi artırabilir.
İlaçlar ve diğer maddeler. Bruksizm, bazı antidepresanlar gibi bazı psikiyatrik ilaçların nadir görülen bir yan etkisi olabilir. Tütün içmek, kafeinli içecekler veya alkol içmek veya eğlence amaçlı uyuşturucular kullanmak bruksizm riskini artırabilir.
Bruksizmli aile üyeleri. Uyku bruksizmi ailelerde ortaya çıkma eğilimindedir. Bruksizminiz varsa, ailenizin diğer üyelerinde de bruksizm veya bruksizm öyküsü olabilir.
Diğer bozukluklar. Bruksizm, Parkinson hastalığı, demans, gastroözofageal reflü bozukluğu (GERD), epilepsi, gece terörü, uyku apnesi gibi uyku ile ilgili bozukluklar ve dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu (DEHB) gibi bazı akıl sağlığı ve tıbbi bozukluklarla ilişkilendirilebilir. .

 

Komplikasyonlar
Çoğu durumda, bruksizm ciddi komplikasyonlara neden olmaz. Ancak şiddetli bruksizm şunlara yol açabilir:

Dişlerinizde , kuronlarınızda veya çenenizde hasar
Gerilim tipi baş ağrıları
Şiddetli yüz veya çene ağrısı
Kulaklarınızın hemen önünde yer alan temporomandibular eklemlerde (TME) meydana gelen, ağzınızı açıp kapattığınızda tıklama sesi gibi gelebilecek rahatsızlıklar

 

Bruksizm Tedavi Yöntemleri Nelerdir? 
 
Diş sıkması, anksiyete ya da benzeri başka psikolojik rahatsızlıklar ile ilişkili ise hekim, hastayı bir terapiste ya da danışmana yönlendirebilmektedir. Stres ya da anksiyete yönetimi gibi terapiler de bruksizmi hafifletmede hastaya yardım edebilir. Dişleri stres sebebiyle gıcırdatan kişiler meditasyon benzeri rahatlamayı teşvik eden teknikleri öğrenerek rahatsızlığı engelleyebilir.
Hasta, bruksizmi olduğunu farkettiğinde ağız-çene pozisyonunu normalleştirerek diş sıkma ve gıcırdatma alışkanlığının önüne geçebilir. Ayrıca hasta kişi, kendi ağzı için en ideal ve doğru pozisyonu öğrenmek amacıyla bir diş uzmanına başvurabilir.


Diş yaklaşımları esnasında hekim, hastanın ya da çocuğunun dişlerini koruma ya da iyileştirmeyi tavsiye edebilir. Her ne kadar bu teknikler dişlerin yıpranmasının önüne geçse ya da düzeltse bile, bruksizmi engellemek için yeterli olmayabilir. Bu gibi durumlarda farklı tedavi yöntemlerine başvurmak gerekebilmektedir.
Ateller ve ağız koruyucuları, dişleri birbirinden ayrı tutarak diş sıkma ve gıcırdatma sebebiyle meydana gelen tahribatı önlemek için dizayn edilmiştir. Sert akrilik ya da yumuşak maddelerden yapılan bu aletler üst ya da alt dişlerin üzerine konumlandırılabilir.


Dişlerin aşınmasının dişte hassasiyet ya da düzgün çiğneme yetersizliğine sebebiyet verdiği ciddi vakalarda ise diş doktorunun dişlerin çiğneme yüzeylerini yeniden biçimlendirmesi ya da tahribatı onarmak amacıyla kuronlar yardımıyla diş düzeltmesi yapması gerekmektedir.
Ayrıca diş sıkma ve gıcırdatma alışkanlıklarını değiştirmekte güçlük çeken kişiler, çenedeki kas hareketlerini kontrol etmeyi öğrenmek için izleme prosedürleri ve aleti kullanan bir teknik olan biyolojik geri bildirimden de faydalanabilmektedir.


Çoğunlukla pek çok vakada ilaç alımı bruksizmin tedavisi için çok etkili olmamaktadır ve etkinliklerini saptamak amacıyla daha fazla araştırmanın yapılması gerekmektedir. Buna rağmen çok daha uygun durumlarda bruksizm için alınabilecek ilaçların içinde en başta kas gevşeticiler bulunmaktadır.
Bazı vakalarda, doktor hastaya uykudan kısa bir zaman önce bir kas gevşetici kullanmasını önerebilir. Doktor, bruksizme sebebiyet verebilecek stres ya da diğer duygusal problemlerle başa çıkmaya yardımcı olması amacıyla kısa süreli antidepresan ya da anksiyete ilaçları alımını tavsiye edebilir.


Hasta bruksizmi bir ilacın yan etkisi şeklinde geliştirdiyse, doktor ilacın dozunda değişiklik yapabilir ya da ayrı bir ilaç önerebilir. Fakat doktora başvurmadan hasta kişi, bir ilacın dozunu kafasına göre değiştirmemeli ya da alımını bırakmamalıdır.

Bruksizm de Botoks Tedavisi 

Tedavi

Çoğu durumda, tedavi gerekli değildir. Pek çok çocuk tedavi olmaksızın bruksizmden kurtulur ve pek çok yetişkin dişlerini terapi gerektirecek kadar kötü bir şekilde gıcırdatmaz veya sıkmaz. Bununla birlikte, sorun şiddetliyse, seçenekler arasında belirli diş yaklaşımları, terapiler ve daha fazla diş hasarını önlemek ve çene ağrısını veya rahatsızlığını gidermek için ilaçlar bulunur.

 

Hangi seçeneğin sizin için en uygun olduğunu öğrenmek için diş hekiminiz veya doktorunuzla konuşun.

 

Diş yaklaşımları

Sizde veya çocuğunuzda bruksizm varsa, doktorunuz dişlerinizi korumanın veya iyileştirmenin yollarını önerebilir. Bu yöntemler dişlerinizdeki aşınmayı önleyebilse veya düzeltebilse de, bruksizmi durdurmayabilir:

 

Ateller ve ağız koruyucuları. Bunlar, sıkma ve gıcırdatmanın neden olduğu hasarı önlemek için dişleri ayrı tutmak için tasarlanmıştır. Sert akrilik veya yumuşak malzemelerden yapılabilirler ve üst veya alt dişlerinize takılabilirler.

Diş düzeltme. Ağır vakalarda - diş aşınması hassasiyete veya düzgün çiğnememeye yol açtığında - diş hekiminizin dişlerinizin çiğneme yüzeylerini yeniden şekillendirmesi veya hasarı onarmak için kuron kullanması gerekebilir.

Diğer yaklaşımlar

Bu yaklaşımlardan biri veya daha fazlası bruksizmi hafifletmeye yardımcı olabilir:

 

Stres veya kaygı yönetimi. Stres nedeniyle dişlerinizi gıcırdatıyorsanız, meditasyon gibi rahatlamayı teşvik eden stratejiler öğrenerek sorunu önleyebilirsiniz. Bruksizm endişe ile ilgiliyse, lisanslı bir terapist veya danışmandan tavsiye yardımcı olabilir.

Davranış değişikliği. Bruksizminiz olduğunu keşfettiğinizde, uygun ağız ve çene pozisyonunu uygulayarak davranışı değiştirebilirsiniz. Diş hekiminizden ağzınız ve çeneniz için en iyi pozisyonu göstermesini isteyin.

Biyolojik geri bildirim. Alışkanlıklarınızı değiştirmekte zorlanıyorsanız, size çenenizdeki kas aktivitesini kontrol etmeyi öğretmek için izleme prosedürlerini ve ekipmanlarını kullanan bir yöntem olan biofeedback'ten yararlanabilirsiniz.

İlaçlar

Genel olarak, ilaçlar bruksizm tedavisinde çok etkili değildir ve etkinliklerini belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Bruksizm için kullanılabilecek ilaç örnekleri şunları içerir:

 

Kas gevşeticiler. Bazı durumlarda doktorunuz yatmadan önce kısa bir süre için kas gevşetici almanızı önerebilir.

Botoks enjeksiyonları. Botulinum toksininin bir formu olan Botox enjeksiyonları, diğer tedavilere yanıt vermeyen şiddetli bruksizmi olan bazı kişilere yardımcı olabilir.

Anksiyete veya stres için ilaç. Doktorunuz, bruksizme neden olabilecek stres veya diğer duygusal sorunlarla başa çıkmanıza yardımcı olması için kısa süreli antidepresan veya anti-anksiyete ilaçları kullanmanızı önerebilir.

İlişkili bozuklukların tedavisi

İlişkili bozuklukların tedavisi şunları içerebilir:

 

İlaçlar. Bir ilacın yan etkisi olarak bruksizm geliştirirseniz, doktorunuz ilacınızı değiştirebilir veya farklı bir ilaç reçete edebilir.

Uyku ile ilgili bozukluklar. Uyku apnesi gibi uyku ile ilgili bozuklukların ele alınması uyku bruksizmini iyileştirebilir.

Tıbbi durumlar. Neden olarak gastroözofageal reflü hastalığı (GERD) gibi altta yatan bir tıbbi durum tespit edilirse, bu durumun tedavi edilmesi bruksizmi iyileştirebilir.

 

 

Vera Hastanesi Yayın Grubu